Phớt Thủy Lực UN

Khi xi lanh thủy lực trên xe ben, máy xúc hay máy ép bị rò dầu, thợ sửa chữa thường kiểm tra phớt làm kín trước tiên. Trong các loại phớt thay thế, phớt thủy lực UN là dòng được tra cứu nhiều nhờ cách ghi kích thước rõ ràng theo đường kính trong, đường kính ngoài và chiều cao.

Bài viết này giúp bạn hiểu phớt ben UN, phớt ty UN khác nhau thế nào, cách đọc bảng tra thông số phớt UN và cách đo xi lanh để chọn đúng loại thay thế.

Phớt thủy lực UN là gì? Vì sao cùng một loại phớt lại có tên gọi phớt ben UN, phớt ty UN?

Phớt thủy lực UN là một loại phớt làm kín có tiết diện dạng chữ U không đối xứng. Loại phớt này dùng để ngăn dầu thủy lực rò rỉ giữa các khoang xi lanh hoặc giữa cần pittông và nắp xi lanh.

Trong thực tế, cách gọi tên của phớt có thể thay đổi theo vị trí sử dụng. Khi lắp cho xi lanh ben xe tải, nhiều thợ gọi đơn giản là phớt ben UN. Khi lắp ở phía cần pittông, họ gọi là phớt ty UN. Cả hai cách gọi này đều chỉ cùng một dòng phớt UN, không phải hai sản phẩm khác nhau.

Thuật ngữ UN trong bài viết này không liên quan đến hệ ren inch Unified National. Đây chỉ là mã hiệu của dòng phớt theo hình dạng chữ U, dùng trong phạm vi thiết bị thủy lực.

Cấu tạo phớt UN và nguyên lý làm kín một chiều

Phớt UN có tiết diện giống chữ U nhưng hai mép làm kín không cân xứng. Mép phía chịu áp thường ngắn và dày hơn để chịu lực tốt, còn mép phía không chịu áp có độ đàn hồi để giữ áp lực tiếp xúc ổn định.

Khi xi lanh hoạt động, dầu thủy lực đi vào rãnh lắp phớt và tác động lên mặt trong của phớt. Áp suất dầu càng cao thì hai mép phớt càng được ép vào thành xi lanh, nhờ đó khả năng làm kín tăng lên.

Về vật liệu, phớt UN thường được sản xuất từ NBR, PU, FKM hoặc HNBR. NBR phổ biến và phù hợp với dầu khoáng thông thường. PU có khả năng chống mài mòn tốt hơn, thích hợp cho xi lanh làm việc nặng. FKM chịu nhiệt cao hơn, còn HNBR là lựa chọn cân bằng giữa chịu nhiệt và chống mài mòn.

Bảng tra nhanh thông số phớt UN theo d – D – H

Khi tra cứu phớt xi lanh UN, ba thông số quan trọng nhất là đường kính trong d, đường kính ngoài D và chiều cao H. Mã phớt thường được ghi theo thứ tự UN d x D x H, ví dụ UN 40x50x6 nghĩa là đường kính trong 40mm, đường kính ngoài 50mm và chiều cao 6mm.

Bảng dưới đây minh họa cách đọc một vài mã phớt thường gặp. Số liệu cụ thể của từng hãng có thể thay đổi đôi chút về dung sai, vì vậy bạn nên đối chiếu với catalog của nhà cung cấp trước khi đặt hàng.

Mã phớt	d – Đường kính trong (mm)	D – Đường kính ngoài (mm)	H – Chiều cao (mm)
UN 40x50x6	40	50	6
UN 50x60x8	50	60	8
UN 60x70x9	60	70	9

Đường kính trong d phải khớp với đường kính ty hoặc lòng rãnh nơi phớt được lắp. Đường kính ngoài D phải khớp với đáy rãnh hoặc lòng xi lanh. Chiều cao H cần phù hợp với chiều rộng rãnh lắp phớt, không nên chọn phớt cao hơn hoặc thấp hơn quá nhiều so với rãnh.

Ngoài kích thước, bạn cũng nên xem thêm các thông số như áp suất tối đa, nhiệt độ làm việc và độ cứng vật liệu. Các bảng tra theo tiêu chuẩn ISO 5597 thường bổ sung các thông số này cho từng mã phớt.

Bảng tra thông số phớt thủy lực UN

Tất cả 3.3 mm 4 mm 4.6 mm 4.7 mm 5 mm 5.1 mm 5.7 mm 5.8 mm 6 mm 6.5 mm 7 mm 7.2 mm 7.3 mm 8 mm 8.5 mm 9 mm 10 mm 11 mm 11.4 mm 11.5 mm 12 mm 12.5 mm 13 mm 13.5 mm 14 mm 14.5 mm 15 mm 16 mm 17 mm 18 mm 19 mm 20 mm 22 mm 23 mm 25 mm

Có 724 kích thước phớt UN

Tìm kích thước phớt UN

Ghi chú: ID: đường kính trục · OD: đường kính ngoài · W: bề dày
Kích thước	Đường kính trục	OD (mm)	W (mm)
12x22x5	12	22	5
12x22x6	12	22	6
12x22x7	12	22	7
12x22x8	12	22	8
12x22.5x8	12	22.5	8
12x24x6	12	24	6
12x24x8	12	24	8
12x25x8	12	25	8
12x25x10	12	25	10
12.5x20.5x5	12.5	20.5	5
14x20x4	14	20	4
14x20x5	14	20	5
14x20x6	14	20	6
14x20x8	14	20	8
14x22x4	14	22	4
14x22x5	14	22	5
14x22x6	14	22	6
14x22x8	14	22	8
14x24x5	14	24	5
14x24x8	14	24	8
14x25x8	14	25	8
14x26x5	14	26	5
14x28x10	14	28	10
15x22x5	15	22	5
15x22x6	15	22	6
15x22x8	15	22	8
15x25x5	15	25	5
15x25x6	15	25	6
15x25x7	15	25	7
15x25x8	15	25	8

Xem tất cả 724 size phớt UN

Cách đo xi lanh và chọn đúng phớt UN thay thế

Cách đo kích thước phớt xi lanh

Dùng thước kẹp hoặc thước đo chuyên dụng để đo đường kính ty, đường kính rãnh lắp phớt và chiều cao rãnh. Nên đo tại vùng tiếp xúc thực tế của phớt, tránh đo tại phần ty đã bị xước hoặc mòn.

Nếu chỉ có phớt cũ, bạn không nên lấy số đo phớt cũ làm chuẩn tuyệt đối. Mép phớt sau thời gian dài làm việc có thể mòn, biến dạng và không phản ánh đúng kích thước rãnh xi lanh.

Chọn vật liệu phớt theo điều kiện làm việc

Với hệ thống thủy lực dùng dầu khoáng và điều kiện làm việc thông thường, NBR hoặc PU là hai lựa chọn phổ biến. Nếu xi lanh thường xuyên chạy tải nặng và có nguy cơ mài mòn cao, nên ưu tiên PU hoặc HNBR.

Nếu hệ thống có nhiệt độ làm việc cao, FKM là lựa chọn đáng cân nhắc. Bạn cần kiểm tra giới hạn nhiệt độ và loại dầu thủy lực của thiết bị trước khi chốt vật liệu.

Ứng dụng thực tế của phớt UN trong máy móc thủy lực

Phớt UN xuất hiện nhiều trên xi lanh ben xe tải, máy xúc, máy đào, xe nâng, xe cẩu, máy ép thủy lực và kích thủy lực. Các xi lanh này thường phải chịu áp suất cao và hoạt động liên tục, nên phớt làm kín cần có độ bền tốt.

Vị trí lắp đặt phổ biến là phớt piston và phớt cần pittông. Ở piston, phớt UN ngăn dầu đi từ khoang này sang khoang kia. Ở cần pittông, phớt UN ngăn dầu thủy lực rò ra bên ngoài trong quá trình xi lanh đẩy và thu.

So sánh phớt UN với phớt UH, UPI và phớt chữ O khi chọn cho xi lanh

Phớt UN và phớt UH có hình dạng chữ U tương đối giống nhau, nhưng UN có kết cấu mép không đối xứng rõ hơn để tối ưu cho một chiều chịu áp chính. Phớt UH thường được nhắc đến trong các ứng dụng làm kín cần xi lanh.

Phớt UPI thường được thiết kế theo hướng kết hợp thêm vòng chống phụ hoặc profile đặc biệt, giúp cải thiện khả năng chịu áp và chống biến dạng trong khe hở lắp ráp lớn. So với phớt chữ O, phớt UN làm kín theo mép nên ít bị xoắn hơn trong quá trình xi lanh di chuyển.

Phớt UN không thay thế phớt gạt bụi. Phớt gạt bụi được lắp phía ngoài để ngăn bụi đất và tạp chất bám vào ty xi lanh trước khi chúng chạm tới phớt làm kín chính.

Bạn nên chọn phớt UN khi xi lanh làm việc với áp suất cao, yêu cầu chống mài mòn tốt và cần một loại phớt dễ thay thế. Nếu khe hở lắp ráp lớn hoặc điều kiện làm việc đặc biệt, hãy xem xét phớt UPI hoặc các dòng phớt phụ trợ khác.

Phớt thủy lực UN là dòng phớt làm kín quan trọng trong xi lanh thủy lực, đặc biệt với các thiết bị làm việc nặng như xe ben, máy xúc và máy ép. Khi thay phớt, việc đo đúng kích thước d – D – H và đối chiếu bảng tra thông số phớt UN sẽ giúp bạn chọn đúng mã nhanh hơn.

Nếu xi lanh của bạn thường xuyên chịu tải nặng hoặc làm việc trong môi trường nhiệt cao, hãy ưu tiên chọn vật liệu phù hợp thay vì chỉ nhìn vào giá. Một chiếc phớt vừa khít và đúng vật liệu sẽ giúp xi lanh vận hành ổn định và hạn chế rò rỉ dầu trong thời gian dài.